10 Rien Poortvliet boeken vol natuur en kabouters

Wie is Rien Poortvliet?

Rien Poortvliet, geboren in 1932 in Schiedam en overleden in 1995 in Soest, was een tekenend verteller met modder aan zijn laarzen en humor in zijn penseel. Hij werd geliefd door zijn natuurprenten, dieren, boerderijen en vooral Leven en werken van de Kabouter en De oproep der kabouters. Zijn beste boeken ruiken naar bosgrond, houtrook en een beetje eigenwijsheid.

1. Leven En Werken Van De Kabouter Geb – Rien Poortvliet en Wil Huygen

Bekendste boek: veruit het vaakst genoemd en blijvend geliefd

Dit is het kabouterboek dat bij veel mensen in het geheugen is blijven wonen. Wil Huygen schrijft alsof hij een echte soort beschrijft, compleet met geschiedenis, lichaamsbouw, kleding en taal. Poortvliet tekent daar een wereld bij die zo precies is dat je bijna een kommetje melk klaarzet. Het knappe zit in de ernst. Nergens wordt er geknipoogd. Daardoor gaan die kleine mannen onder boomwortels en in oude huizen vreemd geloofwaardig voelen. Deel één van de kabouterboeken, en meteen de grote klassieker.

Voor wie?

Voor lezers vanaf ongeveer 8 jaar die houden van fantasie met een natuurhart. Ook sterk voor volwassenen die vroeger al vermoedden dat er iets bewoog achter de plint.

Sterke punten

• De kabouterwereld wordt tot in kleine details uitgewerkt, van lichaamsbouw tot taal.
• Poortvliets tekeningen maken het verzonnen volk bijna tastbaar.
• De toon blijft serieus genoeg om het spel geloofwaardig te houden.
• Het boek werkt als verhaal, kijkboek en quasi-natuurstudie tegelijk.
• De samenwerking met Wil Huygen geeft het geheel warmte en schijnbare echtheid.

Zwakke punten

• Wie een strak doorlopend avontuur zoekt, krijgt eerder een wereld om in rond te dwalen.
• De uitgebreide uitleg over gewoonten en bouw kan voor ongeduldige lezers traag voelen.
• De ouderwetse sfeer is charmant, maar niet voor ieder kind meteen vanzelfsprekend.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	8+ jaar, M/V 45/55%
Locatie verhaal	Kabouterwereld rond huizen, tuinen en natuur
Deel van serie	Ja, kabouterboeken
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	208
Releasedatum	09 oktober 2004
Uitgever	Unieboek | Het Spectrum

2. De oproep der kabouters – Wil Huygen

Opvallend vervolg: een winterreis naar Lapland vol ontdekkingen

Deel twee trekt de kabouterwereld open naar het hoge noorden. Midden in de winter van 1980-1981 worden Poortvliet en Huygen naar Lapland geroepen. Er volgt een tocht van meer dan drieduizend kilometer, met ontmoetingen, grappen, kleine gevaren en wijze lessen. De sneeuw geeft het boek een andere kleur dan het eerste deel. Minder huiskamer, meer expeditie. Poortvliets prenten zorgen opnieuw voor dat vreemde effect: je weet dat het fantasie is, maar je ogen willen daar niet altijd aan meedoen.

Voor wie?

Voor lezers die na het eerste kabouterboek verder willen reizen. Ook fijn voor wie houdt van winterse avonturen, natuur en fantasie die droogkomisch wordt verteld.

Sterke punten

• De reis naar Lapland geeft het vervolg een duidelijk eigen decor.
• De mix van grappige voorvallen en wijze lessen houdt het licht en warm.
• Poortvliets tekeningen maken sneeuw, kou en kabouterleven levendig.
• Het boek bouwt mooi voort op het geloofwaardige gevoel van deel één.
• De tocht van meer dan drieduizend kilometer geeft het verhaal vaart.

Zwakke punten

• Het boek werkt het best als je de toon van het eerste deel al waardeert.
• De kabouterlogica blijft een kwestie van overgave.
• Wie weinig heeft met fantasie in natuurvorm, kan de charme gezocht vinden.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	8+ jaar, M/V 45/55%
Locatie verhaal	Lapland
Deel van serie	Ja, kabouterboeken deel 2
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	200
Releasedatum	06 mei 2014
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

3. De wereld van de kabouter – Rien Poortvliet

Jaar rond: twaalf voorleesverhalen met prenten en kabouterrecepten

Dit compacte jubileumboek grijpt terug op de geliefde kabouterwereld, maar kiest een slim ritme: twaalf verhalen, één voor elke maand. Daardoor voelt het als een klein jaarboek voor op de bank. De prenten van Poortvliet doen veel werk. Je ziet niet alleen kabouters, je ziet seizoenen schuiven. Daarbij staan ook kabouterrecepten en tips tegen vervelende mensenkwaaltjes. Dat is precies de soort huiselijke dwaasheid waarin deze wereld goed gedijt. Korter dan de grote klassiekers, maar gezellig en makkelijk op te pakken.

Voor wie?

Voor gezinnen die een toegankelijk voorleesboek zoeken. Vooral geschikt voor jonge kinderen en grootouders die samen willen bladeren, kijken en tussendoor zacht willen lachen.

Sterke punten

• De twaalf maandverhalen geven het boek een helder en prettig ritme.
• De combinatie van prenten, verhalen en recepten maakt het speels.
• Poortvliets tekenwerk prikkelt de fantasie zonder druk te worden.
• De korte omvang maakt het laagdrempelig voor jonge lezers.

Zwakke punten

• Met 40 pagina’s is het veel minder uitgebreid dan de grote kabouterboeken.
• Wie diep in de kabouterwereld wil duiken, mist hier mogelijk de rijkdom van deel één.
• De losse maandopzet geeft minder spanning dan een doorlopend verhaal.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	4+ jaar, M/V 45/55%
Locatie verhaal	Kabouterwereld door de seizoenen heen
Deel van serie	Ja, kabouterwereld
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	40
Releasedatum	31 mei 2016
Uitgever	Kosmos Uitgevers

4. De Ark Van Noach – Rien Poortvliet

Breed zichtbaar boek: dieren kijken terug vanaf elke bladzijde

Poortvliet stapt hier de Ark van Noach binnen en kijkt rond alsof hij door een levende dierentuin loopt. Hij verwondert zich over neuzen, oren, poten, staarten, vachten en manieren van bewegen. Naast vossen, reeën en wilde zwijnen verschijnen ook leeuwen, apen en neushoorns. Waterverf, olieverf, potlood en conté wisselen elkaar af. Het geloofsverhaal is aanwezig, maar het echte feest zit in het kijken. Elk dier krijgt gewicht, geur en houding. Alsof de ark kraakt van leven.

Voor wie?

Voor natuurliefhebbers, dierentekenaars en lezers die bijbelse verhalen vooral via beelden willen beleven. Ook mooi voor wie Poortvliets liefde voor dieren op volle kracht wil zien.

Sterke punten

• De dieren worden met veel aandacht voor houding, vacht en beweging getekend.
• Het verhaal van de ark krijgt een sterk visueel lichaam.
• De afwisseling tussen waterverf, olieverf, potlood en conté houdt het boek rijk.
• Poortvliets verwondering over dieren werkt aanstekelijk.
• Naast Nederlandse dieren komen ook uitheemse dieren ruim aan bod.

Zwakke punten

• Lezers zonder interesse in dieren zullen minder houvast vinden.
• De religieuze invalshoek past niet bij iedere lezer.
• Het boek draait meer om kijken en verwonderen dan om een spannend verteld verhaal.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	10+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	De Ark van Noach
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	–
Releasedatum	14 februari 2004
Uitgever	Veldboeket Lektuur Uitgeverij

5. Was getekend, Rien Poortvliet – Rien Poortvliet

Beste instap in de maker: nadruk op stijl en illustraties

Wie één boek zoekt om Poortvliet als kunstenaar te leren kennen, zit hier goed. Dit overzicht brengt werk uit zijn tekenboeken samen met platen uit kalenders. Jacht, wilde dieren, boerderijleven, honden, bijbel, geschiedenis en natuurlijk kabouters komen voorbij. De variatie is groot: schetsen, aquarellen, humorvolle tekeningen en olieverfschilderijen. Daardoor zie je niet alleen wat hij maakte, maar ook hoe hij keek. Poortvliet had een zeldzaam talent voor het kleine gebaar. Een hond die net opkijkt. Een boer die moe staat.

Voor wie?

Voor lezers die Poortvliet nog niet goed kennen en een breed, royaal overzicht willen. Ook aantrekkelijk voor liefhebbers van illustratie, natuurkunst en ambachtelijk tekenen.

Sterke punten

• Geeft een breed beeld van zijn hele oeuvre.
• Laat schetsen, aquarellen, humor en olieverf naast elkaar zien.
• Toont duidelijk zijn rol als tekenende verhalenverteller.
• De keuze uit kalenderplaten maakt het boek rijk en afwisselend.
• Veel favoriete onderwerpen komen samen in één uitgave.

Zwakke punten

• Als overzicht gaat het minder diep op één onderwerp in.
• Wie vooral een nieuw verhaal zoekt, krijgt vooral een rondgang door bestaand werk.
• De brede opzet kan voor specialisten wat versnipperd voelen.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	12+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Natuur, boerderijen, jachtterreinen en fantasiewerelden
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	264
Releasedatum	08 september 2021
Uitgever	Big Balloon

6. De Wereld Van Rien Poortvliet – Rien Poortvliet

Gedenkboek met karakter: familie, vrienden en werk brengen hem dichtbij

Dit gedenkboek kijkt niet alleen naar het werk, maar ook naar de man erachter. Aanleiding was dat Poortvliet in 2002 zeventig jaar zou zijn geworden. Herinneringen van zijn vrouw Corrie, zijn zoons, vrienden en anderen lopen samen met zijn tekeningen. Daardoor ontstaat een menselijker portret dan in een gewoon kunstboek. Je ziet portretten, landschappen, dieren en scènes uit het hedendaagse leven. Het mooiste is dat zijn schetsen niet als bijlage voelen, maar als stemmen in het gesprek over wie hij was.

Voor wie?

Voor lezers die Poortvliet niet alleen als tekenaar, maar ook als persoon willen leren kennen. Vooral interessant voor fans die context bij het werk zoeken.

Sterke punten

• Begint met een biografische blik op Rien Poortvliet.
• Herinneringen van familie en vrienden geven het boek een persoonlijke laag.
• Toont veel kanten van zijn werk, van dieren tot landschappen en portretten.
• De schetsen krijgen door de verhalen extra leven.
• Het boek waardeert Poortvliet als maker zonder kil museumgevoel.

Zwakke punten

• Het is meer een gedenkboek dan een volledige biografie.
• Lezers die alleen prenten willen, krijgen ook veel context en herinnering.
• De blik is duidelijk liefdevol, waardoor scherpe afstand minder centraal staat.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	16+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Nederland, met nadruk op leven en werk van de kunstenaar
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	157
Releasedatum	–
Uitgever	Veldboeket Lektuur Uitgeverij

7. Te hooi en te gras – Rien Poortvliet

Meest toegankelijke sfeerboek: nostalgisch plattelandsleven spreekt breed aan

Hier zit Poortvliet midden in het oude boerenleven. Boeren, boerderijen, vee en erf vormen de kern. Het boek kijkt terug naar een wereld van hooi, stallen, land en handenarbeid. Niet met afstandelijke folklore, maar met de blik van iemand die weet hoe een koe staat en hoe een erf voelt na regen. De kracht zit vooral in de hoeveelheid tekeningen en de sfeer van een verdwijnend platteland. Soms lijkt het alsof de pagina’s zacht naar stro ruiken.

Voor wie?

Voor liefhebbers van boerderijen, oude ambachten en nostalgisch plattelandsleven. Ook mooi voor lezers die Poortvliet vooral als tekenaar van het gewone buitenleven waarderen.

Sterke punten

• Vangt het traditionele boerenbedrijf in veel tekeningen.
• Heeft een warme, nostalgische blik zonder grote woorden.
• Het onderwerp boeren, boerderijen en vee past sterk bij Poortvliets hand.
• Geeft een beeld van plattelandsleven dat langzaam uit het zicht verdwijnt.

Zwakke punten

• De titel kan wat verwarring geven over de precieze inhoud.
• De aangeleverde informatie noemt een exemplaar zonder stofomslag.
• Wie moderne landbouw of analyse verwacht, krijgt vooral sfeer en herinnering.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	12+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Nederlands platteland, boerderijen en erven
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	242
Releasedatum	01 oktober 1975
Uitgever	–

8. Kabouterkinderversjes – Rien Poortvliet

Voorleesklassieker: oude versjes krijgen kabouterogen en kleur

Dit grote boek verzamelt bekende kinderversjes en liedjes, met muzieknotatie, register en leeslint. Poortvliet schuift de kabouters er niet zomaar bij. Hij laat ze zingen, rijmen, tellen en bewegen zoals kinderen dat ook doen. Daardoor krijgt oude mondelinge cultuur een speelse jas. Meer dan tweehonderd bladzijden vol kleur maken het een echt familieboek. Je pakt het niet alleen om te lezen, maar ook om een liedje terug te vinden dat ineens weer in je hoofd zit.

Voor wie?

Voor ouders, grootouders en kinderen die van versjes, liedjes en samen lezen houden. Vooral geschikt als warm voorleesboek voor meerdere generaties.

Sterke punten

• Bevat veel bekende kinderversjes en liedjes uit de oude traditie.
• De muzieknotatie maakt zingen en voorlezen makkelijker.
• Groot formaat en gekleurde tekeningen geven het boek feestelijkheid.
• Poortvliets humor houdt de kabouters levendig.
• Het register en leeslint maken het praktisch in gebruik.

Zwakke punten

• Wie een verhaal met begin en einde zoekt, vindt hier vooral losse versjes.
• De nadruk op oudere rijmpjes kan voor sommige kinderen wat gedateerd voelen.
• Het grote formaat is fijn op tafel, maar minder handig voor onderweg.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	3+ jaar, M/V 45/55%
Locatie verhaal	Kabouterwereld en kinderlijke verbeelding
Deel van serie	Ja, kabouterwereld
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	228
Releasedatum	–
Uitgever	Veldboeket Lektuur Uitgeverij

9. Kabouter Kookboek – Rien Poortvliet

Kijk-lees-doeboek: eenvoudige recepten in kaboutersfeer

Het Kabouter Kookboek is precies zo huiselijk als de titel belooft. Tussen de kleurrijke illustraties staan recepten als Lammetjespap, Hartige taart, Hamburger, pannekoekjes en Trifle. De uitleg is duidelijk en de gerechten zijn makkelijk te maken, ook met kinderen erbij. Het boek heeft niet de verbeeldingskracht van de grote kabouterklassiekers, maar wel iets anders: het nodigt uit om de keuken in te gaan. En eerlijk, een kabouterwereld zonder eten zou toch een kale boel zijn.

Voor wie?

Voor gezinnen die koken willen combineren met kijken en voorlezen. Ideaal voor kinderen die graag helpen in de keuken en volwassenen met zwak voor kaboutergezelligheid.

Sterke punten

• Recepten zijn makkelijk te maken en duidelijk uitgelegd.
• Combineert koken, kijken en kaboutersfeer op een toegankelijke manier.
• De gerechten lopen van ouderwets tot herkenbaar modern.
• Poortvliets tekeningen maken het meer dan een gewoon kookboek.

Zwakke punten

• Het is meer een doe- en bladerboek dan een rijk verhaalboek.
• Wie uitgebreide kooktechniek zoekt, krijgt juist eenvoudige recepten.
• De kaboutersfeer moet je leuk vinden, anders blijft vooral een kinderlijk kookboek over.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	2/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	5+ jaar, M/V 40/60%
Locatie verhaal	Keuken en kabouterwereld
Deel van serie	Ja, kabouterwereld
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	96
Releasedatum	22 november 2003
Uitgever	Veldboeket Lektuur Uitgeverij

10. Van de hak op de tak – Rien Poortvliet

Losse gedachten: een prentenboek dat springt zoals een hoofd denkt

Poortvliet begint hier zonder vast onderwerp. Hij schrijft en tekent wat opkomt, zoals gedachten kunnen stuiteren wanneer je niet kunt slapen. Dat levert impressies op van allerlei situaties en voorvallen. Het plezier zit in het spontane: je voelt de maker bijna bladeren door zijn eigen hoofd. Tegelijk is dat ook de beperking. Het boek mist bewust een duidelijke lijn. Voor wie Poortvliet graag ziet dwalen, is dat charmant. Voor wie houvast wil, kan het voelen als een rommelige werktafel.

Voor wie?

Voor lezers die Poortvliet vooral om zijn handschrift en invallen waarderen. Minder geschikt als eerste kennismaking, wel leuk voor de fan die graag rondneust.

Sterke punten

• Laat Poortvliet vrij associëren in tekst en beeld.
• Boordevol tekeningen en kleine verhalen.
• De losse opzet maakt het prettig om zomaar open te slaan.
• Geeft impressies van veel verschillende situaties en voorvallen.

Zwakke punten

• Het ontbreekt aan één duidelijk onderwerp.
• De opbouw kan chaotisch aanvoelen.
• Het springt van het ene idee naar het andere, wat niet iedere lezer prettig vindt.
• Minder geschikt voor wie een strak opgebouwd boek verwacht.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	2/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	12+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Allerlei situaties en voorvallen
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	–
Releasedatum	01 januari 1980
Uitgever	Unieboek | Het Spectrum

Meer Rien Poortvliet boeken?

Er zijn meer goede Rien Poortvliet boeken die je kunt opzoeken als je na deze lijst nog niet uitgekeken bent. Denk aan titels die net buiten dit artikel vallen, maar wel een eigen hoek van zijn wereld openen.

• Geheimen van de Kabouters (veelbesproken vervolg binnen de kabouterwereld)
• Hij was een van ons (boek met sterke reputatie)
• Braaf (emotioneel boek over generaties, verlies en hondenleven)
• Niet alleen voor jagers (sfeerboek met duidelijke niche-uitstraling)

Vergelijkbare auteurs

Poortvliet blijft bijzonder omdat hij nooit alleen tekende wat hij zag. Hij tekende wat hij kende: dieren, bosranden, boerenerven, honden en kabouters met een bijna koppige overtuiging. Er zijn geen vergelijkbare auteurs aangeleverd, dus ik noem hier liever geen losse namen. Als je verder wilt zoeken in dezelfde hoek, kijk dan vooral bij deze pagina voor prentenboeken met veel beeldkracht.