9 Arend Van Dam boeken vol geschiedenis

Wie is Arend van Dam?

Arend van Dam, geboren in Maassluis in 1953, maakt geschiedenis klein genoeg om aan de keukentafel te passen. Sinds zijn debuut in 1989 schreef hij meer dan 130 kinderboeken. Met Lang geleden won hij een Zilveren Griffel, met De reis van Syntax Bosselman de Thea Beckmanprijs. Zijn kracht? Hij vertelt alsof het verleden net naast je op de bank schuift.

1. De reis van Syntax Bosselman – Arend van Dam

Bekendste boek: prijswinnaar en opvallend vaak genoemd

Syntax Bosselman wordt in 1883 vanuit Suriname naar Nederland gehaald voor de Wereldtentoonstelling. Hij denkt dat hij als eregast komt. In werkelijkheid moet hij bekeken worden door publiek. Van Dam verweeft zijn verhaal met historische stukken, foto’s, tekeningen en verhalen over tot slaaf gemaakten en slavenhandelaars. Dat maakt dit bekroonde jeugdboek stevig en soms pijnlijk. Geen geschiedenis achter glas, maar geschiedenis die nog warm aanvoelt.

Voor wie?

Voor lezers vanaf ongeveer 10 jaar die geschiedenis niet willen gladstrijken. Ook sterk voor ouders, leerkrachten en klassen die het slavernijverleden eerlijk willen bespreken.

Sterke punten

• De reis van Syntax Bosselman geeft een menselijk gezicht aan het slavernijverleden.
• De mix van feiten, fictie, foto’s en tekeningen houdt de aandacht vast.
• De actualisering maakt duidelijk waarom dit verleden nog steeds doorwerkt.
• De opzet met verschillende verhaallijnen vormt uiteindelijk één krachtig geheel.
• De bekroning met Zilveren Griffel en Archeon Thea Beckmanprijs zegt veel over de waardering.

Zwakke punten

• De losse onderdelen kunnen in het begin wat versnipperd voelen.
• Het onderwerp is zwaar voor jonge of gevoelige lezers.
• Wie een rechtlijnig avonturenverhaal verwacht, moet even schakelen.
• De historische lading vraagt begeleiding in de klas of thuis.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	4/5
Doelgroep	10+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Suriname en Nederland
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	312
Releasedatum	08 juni 2023
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

2. Lang geleden – Arend van Dam

Klassieker voor kinderen: Nederlandse geschiedenis in vijftig verhalen

Van jagers en verzamelaars tot Rembrandt, Jacoba van Beieren en Michiel de Ruyter. Lang geleden pakt de Nederlandse geschiedenis bij de hand en maakt haar leesbaar voor kinderen vanaf zeven jaar. De korte verhalen zijn gemaakt om voor te lezen, maar ze werken ook goed in de klas. De tijdbalk helpt om orde te brengen in alle eeuwen. Het knappe is dat Van Dam niet groot doet. Hij kiest scènes, mensen en momenten die blijven plakken.

Voor wie?

Voor kinderen vanaf 7 jaar, leerkrachten en ouders die Nederlandse geschiedenis begrijpelijk willen maken zonder dat het droog wordt.

Sterke punten

• Vijftig korte verhalen geven een brede eerste blik op de Nederlandse geschiedenis.
• Bekende namen als Rembrandt en Michiel de Ruyter krijgen een duidelijke plek.
• De tijdbalk maakt de volgorde van gebeurtenissen overzichtelijk.
• De waterverfillustraties geven de verhalen sfeer zonder de tekst te verdringen.
• Het boek wordt vaak gebruikt in het onderwijs.

Zwakke punten

• Sommige historische onderwerpen blijven door de korte vorm vrij beknopt.
• Kinderen die veel diepgang zoeken, willen daarna waarschijnlijk meer lezen.
• De hoeveelheid namen en periodes kan voor jonge lezers soms veel zijn.
• Het boek werkt het best als iemand af en toe mee uitlegt.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	7+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Nederland
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	143
Releasedatum	01 juli 2007
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

3. De man in de klok – Arend van Dam

Meest besproken: duikt op in meerdere boekenoverzichten

Dutch Design klinkt misschien als iets voor volwassenen met zwarte brillen, maar Van Dam trekt het vrolijk open. De zigzagstoel, het Dafje, het Huis van de Toekomst en de beroemde man in de klok komen voorbij. Ook jonge ontwerpers krijgen ruimte. Tussendoor stelt het boek fijne vragen. Wat is echt? Wat is kunst? En wanneer wordt namaak interessant? Met opdrachten, weetjes en tekeningen van Anne Stalinski is dit een boek dat kinderen laat kijken alsof hun kamer ineens een museum is.

Voor wie?

Voor kinderen vanaf 8 jaar die houden van uitvinden, tekenen, bouwen en rare vragen stellen over gewone spullen.

Sterke punten

• Nederlandse ontwerpers en uitvinders worden helder en speels uitgelegd.
• Voorbeelden als de zigzagstoel en het Dafje maken design concreet.
• Opdrachten nodigen kinderen uit om zelf anders te kijken.
• De humoristische tekeningen en cartoons geven het boek vaart.
• Het boek koppelt creativiteit aan lef en toekomstdenken.

Zwakke punten

• De verhalen voelen herkenbaar voor wie al veel bundels van Van Dam kent.
• De tekst in twee kolommen leest niet voor ieder kind even prettig.
• Het onderwerp spreekt vooral lezers aan die nieuwsgierig zijn naar maken en ontwerpen.
• De opdrachten kunnen het leestempo onderbreken.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	8+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Nederland
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	136
Releasedatum	18 maart 2022
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

4. Vuur – Arend van Dam

Verborgen parel: zichtbaar aanwezig, maar minder besproken

Vuur begint bij een simpele vraag. Hoe gevaarlijk zijn vulkanen? Daarna gaat het alle kanten op, maar op een goede manier. Pompeï, de Vesuvius, de Hawaiiaanse godin Pele, de Tambora en de IJslandse Fagradalsfjall komen langs. Van Dam reist, zoekt, vertelt mythen en haalt wetenschap dichterbij. Dat hij samenwerkte met een vulkanoloog voel je aan de stevige basis. Toch blijft het geen lesje aardrijkskunde. Het sist, rookt en knettert.

Voor wie?

Voor nieuwsgierige kinderen vanaf ongeveer 9 jaar die houden van natuurgeweld, reizen, wetenschap en verhalen waarin feiten en mythen door elkaar gloeien.

Sterke punten

• Reisverslagen, wetenschap, anekdotes, mythen en sagen komen soepel samen.
• Pompeï en de Vesuvius geven het onderwerp direct spanning.
• De verhalen over Pele en de Kilauea maken ruimte voor verbeelding.
• De samenwerking met een vulkanoloog geeft vertrouwen in de uitleg.
• De reis naar IJsland maakt het boek persoonlijk en levendig.

Zwakke punten

• De combinatie van genres vraagt soms wat meebewegen van de lezer.
• Wie alleen een strak feitenboek zoekt, krijgt veel verhalen erbij.
• De vele plekken en namen kunnen jongere lezers even laten duizelen.
• Het boek is minder geschikt voor kinderen die niet van natuurkunde of aardrijkskunde houden.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	9+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Pompeï, Hawaï, Indonesië en IJsland
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	224
Releasedatum	13 september 2022
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

5. In een land hier ver vandaan – Arend van Dam

Wereld vol wonderen: vijftig verhalen over echte bijzondere plekken

Dit is Van Dam op wereldreis. In vijftig korte verhalen gaat hij langs oude en nieuwe wereldwonderen, van de piramide van Cheops tot de Taj Mahal. Ook volkeren van toen en nu krijgen een plek, onder wie Grieken, Romeinen, Maori’s en Aboriginals. Sommige plekken klinken bijna te mooi om waar te zijn, maar ze bestaan. De kleurrijke schilderijen van Alex de Wolf geven de bundel iets royaals. Alsof je een atlas openslaat met warme handen.

Voor wie?

Voor kinderen vanaf 7 jaar die graag worden voorgelezen over verre plekken, wereldgeschiedenis en mensen die anders leefden dan zij.

Sterke punten

• Vijftig korte verhalen maken de bundel geschikt voor dagelijks voorlezen.
• Wereldwonderen als Cheops en de Taj Mahal geven meteen verwondering.
• Volkeren als Maori’s en Aboriginals verbreden de blik buiten Europa.
• Alex de Wolf brengt de plekken kleurrijk tot leven.
• De verhalen koppelen geschiedenis aan echte plaatsen.

Zwakke punten

• Door de brede wereldreis blijft er per plek weinig ruimte voor verdieping.
• Sommige verhalen vragen uitleg als kinderen de landen nog niet kennen.
• De bundel is minder geschikt voor wie één doorlopend verhaal zoekt.
• De vele culturen en tijden kunnen voor jonge lezers wat veel zijn.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	7+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Wereldwijd
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	144
Releasedatum	10 januari 2025
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

6. Overal en ergens – Arend van Dam

Nederland opnieuw bekeken: van polders tot planetarium

Nederland is hier geen ansichtkaart met klompen en kaas. Van Dam reist door twaalf provincies en vist verhalen op uit duinen, dijken, sluizen, havens, polders en bollenvelden. De grachtengordel van Amsterdam, de droogmaking van de Beemster, het planetarium van Eise Eisinga en De aardappeleters van Van Gogh komen voorbij. Achterin staat een kaart met alle plekken. Dat is handig, maar ook gevaarlijk. Voor je het weet wil je op pad.

Voor wie?

Voor kinderen vanaf 7 jaar die Nederland beter willen leren kennen. Ook fijn voor klaslokalen, vakanties in eigen land en nieuwsgierige grootouders.

Sterke punten

• De reis door alle twaalf provincies geeft het boek een helder kompas.
• Bekende plekken worden afgewisseld met verrassende verhalen.
• De kaart achterin maakt de verhalen goed te plaatsen.
• De schilderijen van Alex de Wolf geven de bundel veel sfeer.
• Het boek laat zien dat Nederland meer is dan vaste clichés.

Zwakke punten

• De korte verhalen laten sommige provincies maar even oplichten.
• Niet elk kind zal evenveel voelen bij sluizen, polders of bollenvelden.
• Het boek heeft meer de vorm van een rondreis dan van een spannend avontuur.
• Voor oudere kinderen kan de uitleg soms eenvoudig aanvoelen.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	7+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Twaalf provincies van Nederland
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	152
Releasedatum	01 juli 2009
Uitgever	Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum

7. De droom van Amalia – Arend van Dam

Prinses met plannen: Amalia bouwt aan macht en familie

Amalia van Solms komt in 1621 als arme gravin in Nederland terecht. Dan vraagt Frederik Hendrik van Oranje-Nassau haar ten huwelijk. Ineens verandert haar leven. Ze bouwt paleizen, verzamelt kunst, ontvangt buitenlandse gasten en regelt huwelijken voor haar kinderen. Van Dam vertelt haar leven in veertig filmische scènes, met dialogen en korte hoofdstukken. Dat geeft vaart, al moet je even wennen aan de toneelachtige vorm. Amalia zelf blijft overeind. Ze weet precies wat ze wil.

Voor wie?

Voor lezers vanaf ongeveer 9 jaar die houden van hofleven, sterke historische vrouwen en verhalen met veel dialoog.

Sterke punten

• Amalia van Solms krijgt een actieve rol als bouwer, verzamelaar en regelaar.
• De veertig korte scènes lezen snel en beeldend.
• Het hofleven rond Oranje-Nassau wordt concreet gemaakt.
• De dialogen geven het verhaal een levendige, filmische toon.
• De kleurrijke illustraties passen bij de sprookjesachtige kant van het verhaal.

Zwakke punten

• De vorm als toneelscript is even wennen.
• Een verhaal dat volledig op dialoog leunt, werkt niet voor iedere lezer.
• De illustraties zijn uitgesproken en vallen niet bij iedereen in de smaak.
• Wie veel historische uitleg zoekt, krijgt vooral scènes en gesprekken.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	9+ jaar, M/V 45/55%
Locatie verhaal	Nederland, stadhouderlijk hof
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	208
Releasedatum	11 augustus 2021
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

8. Van oma mag alles – Arend van Dam

Oma met grenzen: grappig prentenboek over lief zijn en duidelijk blijven

Bram en Loes worden door oma van school gehaald. Eerst nog even op het klimrek. Daarna boodschappen doen, waarbij allerlei lekkere dingen in het wagentje verdwijnen. Van oma mag alles, denken ze. Of toch niet helemaal? Dit prentenboek draait om een herkenbaar soort liefde. De liefde van grootouders die graag verwennen, maar soms ook gewoon nee moeten zeggen. Achterin zit zelfs een diploma voor de oma of opa die weet wat wel en niet mag.

Voor wie?

Voor peuters en kleuters, en vooral voor grootouders die zichzelf een beetje herkennen in het gezellige gedoe rond regels.

Sterke punten

• Bram en Loes zorgen voor herkenbare situaties bij school en in de winkel.
• Het boek pakt grenzen stellen licht en humoristisch aan.
• De band tussen grootouders en kleinkinderen staat warm centraal.
• Het diploma achterin maakt het voorleesmoment speels.
• De korte omvang past goed bij jonge kinderen.

Zwakke punten

• Het verhaal is klein en blijft dicht bij alledaagse situaties.
• Voor oudere kinderen is de spanning waarschijnlijk te beperkt.
• Wie een historisch boek van Van Dam zoekt, zit hier in een heel andere hoek.
• Het thema grenzen stellen is vooral leuk als het thuis herkenning oproept.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	1/5
Doelgroep	3+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Schoolomgeving en winkel
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	32
Releasedatum	20 april 2020
Uitgever	Ploegsma

9. Ave, Caesar! – Arend van Dam

Romeinen dichtbij: soldaten, badhuizen en arena’s in Nederland

Ongeveer vijftig jaar voor onze jaartelling stuurde Julius Caesar zijn soldaten richting Nederland. Vierhonderd jaar bleven de Romeinen hier hun sporen trekken. In Ave, Caesar! komen kinderen terecht in een herberg in Nijmegen, het badhuis van Heerlen en de arena van Alphen aan den Rijn. De tekeningen van Georgien Overwater maken het licht, grappig en beweeglijk. Het is een kort boek, maar het opent een deur naar een tijd die vaak ver weg lijkt.

Voor wie?

Voor kinderen vanaf 7 jaar die voor het eerst willen kennismaken met Romeinen, keizers, soldaten en sporen uit de oudheid in Nederland.

Sterke punten

• De Romeinse tijd wordt verbonden aan Nederlandse plekken.
• Julius Caesar, legerleiders en keizers krijgen een kindvriendelijke ingang.
• De herberg, het badhuis en de arena maken het verleden tastbaar.
• Georgien Overwater zorgt met grappige tekeningen voor lucht.
• De verhalen zijn tegelijk spannend, grappig en leerzaam.

Zwakke punten

• Met 48 pagina’s blijft het boek vrij compact.
• Lezers die veel historische diepte zoeken, zijn snel door de stof heen.
• De nadruk ligt vooral op Romeinen in Nederland, niet op het hele Romeinse Rijk.
• De toon is duidelijk gericht op jonge lezers.

Kenmerken

Originaliteit	3/5
Emotionele impact	3/5
Moeilijkheidsgraad	2/5
Doelgroep	7+ jaar, M/V 50/50%
Locatie verhaal	Nijmegen, Heerlen en Alphen aan den Rijn
Deel van serie	Nee
Originele taal	Nederlands
Aantal pagina’s	48
Releasedatum	22 januari 2014
Uitgever	Van Holkema & Warendorf

Meer Arend Van Dam boeken?

Als je na deze selectie verder wilt lezen, is er nog genoeg te ontdekken. Van Dam heeft een lange adem, en zijn onderwerpkeuze is breed. Denk aan kunst, oorlog, nieuwkomers en zelfs zijn vroege publieksfavoriet. Deze titels kwamen niet hierboven aan bod, maar passen goed als volgende stap.

• Een hele kunst (Kunst begrijpelijk gemaakt voor jonge lezers)
• De zoemsteen (Opvallende titel met een nieuwsgierig makende insteek)
• Hoe fel de zon ook scheen (Oorlogsverhalen met historische lading)
• De diamant van Banjarmasin (Verhalen over helden en nieuwkomers)
• Op reis door Nederland (Instapboek voor voorlezen en geschiedenis)
• Het Pietenboek (Vroeg werk en publieksfavoriet)
• Meisje van Mars (Originele verhalen over slavernij)

Vergelijkbare auteurs

Er zijn geen vergelijkbare auteurs aangeleverd, maar Van Dam zelf biedt al een breed landschap. Je leest hem wanneer je kinderen serieus wilt nemen, zonder zware taal of opgeheven vinger. Zijn beste boeken voelen als een wandeling met iemand die elk straatnaambordje een verhaal kan geven. Meer in deze richting vind je tussen de kinderboeken.