Wie is Jaap Scholten?
Jaap Scholten, geboren in Enschede in 1963, schrijft over families die knarsen, landen die schuiven en geschiedenissen die nooit netjes in een la passen. Zijn werk beweegt tussen roman, literaire documentaire en oorlogsgetuigenis. Met Tachtig, Kameraad Baron en Drie zakken dameskleding, twee cakes Kyiv en een sniper zie je meteen zijn grote kracht: hij vindt drama waar anderen voorbijlopen.
- Wie is Jaap Scholten?
- 1. Tachtig – Jaap Scholten
- 2. Kameraad Baron – Jaap Scholten
- 3. Horizon city – Jaap Scholten
- 4. Suikerbastaard – Jaap Scholten
- 5. Morgenster – Jaap Scholten
- 6. De wet van Spengler – Jaap Scholten
- 7. Drie zakken dameskleding, twee cakes Kyiv en een sniper – Jaap Scholten
- 8. Nastya in Charkiv – Jaap Scholten
1. Tachtig – Jaap Scholten
Bekendste boek: familie, drank en Twente drukken op Frederik.
Verkrijgbaar bij
Frederik keert terug naar het huis van zijn moeder, vlak voor de tachtigste verjaardag van zijn grootmoeder. Hij moet op de honden en het zilver passen, maar eigenlijk past hij vooral op zijn eigen onrust. Vijf dagen lang schrijft hij brieven, belt hij, drinkt hij en dwaalt hij door herinneringen aan zijn verdwenen vader. Rotterdam voelt ver weg. Twente zuigt. Deze roman is soms komisch, soms vies, vaak ongemakkelijk. Familie wordt hier geen warme deken, maar een jas die te strak zit.
Voor wie?
Voor lezers die houden van familieverhalen met een donkere ondertoon, vervreemding en een hoofdpersoon die niet lekker in zijn vel zit. Ook sterk voor wie Twente graag zonder streekromantiek leest.
Sterke punten
- Frederiks onrust krijgt een sterke, bijna benauwende sfeer.
- De botsing tussen anoniem Rotterdam en feodaal Twente werkt goed.
- De roman heeft komische scènes zonder dat het luchtig wordt.
- De flashbacks houden de verdwenen vader steeds voelbaar aanwezig.
- De familiebanden voelen dwingend, niet gezellig opgepoetst.
Zwakke punten
- De ranzige beschrijvingen kunnen lezers afstoten.
- Er gebeurt veel in Frederiks hoofd, wat het verhaal zwaar kan maken.
- Brieven, telefoontjes, drank en dagdromen geven weinig rust.
- Niet iedere lezer zal de humor even prettig vinden.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 4/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 3/5 |
| Doelgroep | 30+ jaar, M/V 55/45% |
| Locatie verhaal | Rotterdam en Twente |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 272 |
| Releasedatum | 06 juni 2017 |
| Uitgever | Contact |
2. Kameraad Baron – Jaap Scholten
Prijswinnende uitschieter: Transsylvanische adel blijft niet in het verleden.
Verkrijgbaar bij
In Kameraad Baron reist Scholten door Hongarije en Roemenië, op zoek naar de resten van een bijna weggevaagde aristocratie. Hij bezoekt zolders, kelders en dwangarbeiderskampen met nazaten van families die onder het communisme hun wereld kwijt raakten. Het knappe is dat het nooit alleen over adellijke namen en oude huizen gaat. Je voelt hoe een land moreel ontregeld raakt wanneer bezit, herinnering en waardigheid worden afgepakt. Dit is geschiedenis met modder aan de schoenen.
Voor wie?
Voor lezers van geschiedenis, Oost-Europa en persoonlijke verhalen over macht, verlies en overleven. Minder droog dan een studieboek, maar wel stevig genoeg voor wie echt iets wil begrijpen.
Sterke punten
- De ondergang van de Transsylvanische adel wordt tastbaar gemaakt via ontmoetingen.
- Het boek verbindt communistische repressie met het Oost-Europa van nu.
- De scènes in kelders, zolders en kampen blijven hangen.
- Het is ook een eerbetoon aan veerkracht, zonder sentimenteel te worden.
- De reis door Hongarije en Roemenië geeft het verhaal vaart.
Zwakke punten
- Er zijn geen duidelijke minpunten aangeleverd.
Kenmerken
| Originaliteit | 5/5 |
| Emotionele impact | 4/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 3/5 |
| Doelgroep | 35+ jaar, M/V 60/40% |
| Locatie verhaal | Hongarije, Roemenië en Transsylvanië |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 424 |
| Releasedatum | 24 mei 2016 |
| Uitgever | Contact |
3. Horizon city – Jaap Scholten
Familiearchief ontploft: twee eeuwen Twente vol anekdotes.
Verkrijgbaar bij
Een koffer vol familiearchief wordt bij Scholten geen stoffig erfstuk, maar een springplank naar twee eeuwen Twente, Nederland en daarbuiten. Horizon city is een literaire documentaire met voorouders, ondernemersdrift, grote gebaren en een hoofdfiguur die bijna filmisch door het verhaal beweegt. Chuck Stork krijgt iets van een Icarus, iemand die hoog vliegt en niet zonder gevaar. Soms is het veel. Veel namen, veel beelden, veel anekdotes. Maar wie erin stapt, krijgt een familiegeschiedenis met windkracht.
“Ik vond Horizon City een feest om te lezen! Chuck Stork is een Icarus-figuur, Great Gatsby-achtig, een film waard. Chuck surft hoog op de golven. Het einde van het boek vond ik heel ontroerend.”
Voor wie?
Voor lezers die houden van familiearchieven, Twentse geschiedenis, sterke anekdotes en boeken die groter willen zijn dan een nette stamboom.
Sterke punten
- De familiegeschiedenis krijgt vaart door veel sterke scènes en verhalen.
- Scholten schrijft zijn voorouders met zichtbaar plezier tot leven.
- Het boek voelt als een oproep om de wereld in te trekken.
- De uitgave wordt geprezen om de verzorgde vormgeving.
- Chuck Stork springt eruit als een bijna romanachtig personage.
Zwakke punten
- De historische juistheid is niet op elk punt onomstreden.
- Het familieportret is nadrukkelijk onvolledig.
- De overvloed aan anekdotes en illustraties kan vermoeien.
- Het boek is aangepast na kritiek van Jan Cremer.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 4/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 3/5 |
| Doelgroep | 35+ jaar, M/V 55/45% |
| Locatie verhaal | Twente, Nederland en de wereld |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 448 |
| Releasedatum | 11 april 2014 |
| Uitgever | Samenwerkende Uitgevers Vof |
4. Suikerbastaard – Jaap Scholten
Bekroonde roman: suikerfabrieken verbinden Twente met Abessinië.
Verkrijgbaar bij
Frederik Spengler woont teruggetrokken in een Roemeens dorp, tot een man in Spoorloos beweert familie van hem te zijn. Die claim voert hem met jeugdliefde Mila naar de Hoorn van Afrika. Daar ligt een wonderlijke geschiedenis: Twentse jongens die in de jaren vijftig en zestig naar Abessinië trokken om suikerfabrieken te bouwen. Opeens hadden ze bedienden, paarden, motoren en een groter leven dan de stempelklok in Hengelo. Suikerbastaard is rijk, rommelig en gul, als een familietafel waar iedereen door elkaar praat.
Voor wie?
Voor lezers die houden van romans op de grens van feit en fictie, met Twentse wortels, Afrikaanse omwegen en familiegeheimen die niet netjes blijven liggen.
Sterke punten
- De roman opent een weinig bekende geschiedenis van Twentse arbeiders in Abessinië.
- De verweving van drie levens geeft het verhaal brede armen.
- Mila zorgt voor veel levendigheid en spanning in de zoektocht.
- De mix van feiten en fictie werkt vaak meeslepend.
- De sfeer van avontuur maakt het boek toegankelijk ondanks de omvang.
Zwakke punten
- Het verhaal van Mila wordt sterker gevonden dan de andere verhaallijn.
- De driedeling kan de vaart uit de plot halen.
- Soms voelt het resultaat documentairder dan dramatisch.
- Het boek hapert volgens kritiek op meerdere momenten.
- Het omslag wordt in de aangeleverde informatie stevig bekritiseerd.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 4/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 4/5 |
| Doelgroep | 35+ jaar, M/V 55/45% |
| Locatie verhaal | Roemenië, Hoorn van Afrika, Abessinië en Hengelo |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 576 |
| Releasedatum | 19 juni 2020 |
| Uitgever | Afdh Uitgevers |
5. Morgenster – Jaap Scholten
Veel besproken roman: identiteit botst met geschiedenis en liefde.
Verkrijgbaar bij
De kaping bij De Punt, beëindigd door het leger op 11 juni 1977, speelt een belangrijke rol in Morgenster. Scholten verbindt die beladen geschiedenis met de zoektocht van twee jongens naar identiteit en liefde. De roman werkt met twee ik-vertellers en met persoonsverwisseling, waardoor je telkens net iets moet bijstellen. Het sentiment blijft opvallend beheerst. Toch is dit geen thrillerachtige pageturner. De spanning zit eerder in de vraag wie iemand mag zijn wanneer geschiedenis al aan je jas trekt.
Voor wie?
Voor lezers die psychologische romans waarderen waarin persoonlijke identiteit en historische pijn door elkaar lopen. Vooral interessant als je literaire fictie rond De Punt en Molukse geschiedenis zoekt.
Sterke punten
- De roman verweeft de kaping bij De Punt met een persoonlijke zoektocht.
- Twee ik-vertellers geven het verhaal meerdere binnenkanten.
- Persoonsverwisseling zorgt voor een klassieke, literaire motor.
- Feit en fictie lopen soepel in elkaar over.
- Vals sentiment wordt niet uitgebuit.
Zwakke punten
- De roman wordt niet als echt spannend ervaren.
- De plot voelt op sommige plekken erg vlijtig uitgewerkt.
- Enkele inzichten blijven aan de dunne kant.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 3/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 3/5 |
| Doelgroep | 30+ jaar, M/V 50/50% |
| Locatie verhaal | Nederland, met De Punt als historisch ijkpunt |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 253 |
| Releasedatum | 08 april 2000 |
| Uitgever | Atlas Contact |
6. De wet van Spengler – Jaap Scholten
Vaste publieksfavoriet: broers blijven staan als alles kantelt.
Verkrijgbaar bij
Vijf Spengler-broers groeien op in armoede en belanden na de dood van de man die zij vader noemen op het landgoed van hun grootouders. Daar wachten rozentuinen, zwemvijvers, geweien, kogelbuksen en een grootmoeder die muntgeld laat slingeren om haar kleinkinderen te testen. Later wordt de oudste broer ernstig ziek. Dan moeten de broers opnieuw doen waar ze goed in zijn: elkaar niet loslaten. De wet van Spengler is een monument voor de grote broer, maar ook een verhaal over mannelijkheid zonder gladde praat.
Voor wie?
Voor lezers die broederbanden, excentrieke families en landgoedverhalen willen, met een toon die steeds beklemmender wordt.
Sterke punten
- De oudste broer krijgt de kracht van een levend monument.
- Het landgoed zit vol scherpe details, van rozentuinen tot geweien.
- De spanning wordt langzaam benauwender.
- De roman leest vlot, maar vraagt wel aandacht.
- De broers vormen samen een stevig en herkenbaar front.
Zwakke punten
- Literair wordt het boek niet door iedereen even sterk gevonden.
- Het is minder geschikt om haastig te lezen.
- De lengte kan zwaar voelen voor lezers die een strak verhaal zoeken.
Kenmerken
| Originaliteit | 3/5 |
| Emotionele impact | 4/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 3/5 |
| Doelgroep | 30+ jaar, M/V 65/35% |
| Locatie verhaal | Landgoed van de grootouders |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 272 |
| Releasedatum | 11 oktober 2018 |
| Uitgever | Olympus |
7. Drie zakken dameskleding, twee cakes Kyiv en een sniper – Jaap Scholten
Meest opvallende titel: oorlog krijgt gezichten, spullen en stemmen.
Verkrijgbaar bij
Wanneer Rusland op 24 februari 2022 Oekraïne binnenvalt, rijdt Scholten vanuit Hongarije naar de grens om een gezin uit Kyiv te helpen. Daarna raakt hij steeds dieper betrokken. Hij zamelt geld in voor drones, rijdt met zijn pick-up door het land en belandt bij een begrafenis in Irpin met de directrice van een cakefabriek uit Kyiv. Ook spreekt hij een Amerikaanse sniper over het front en over een baby van zes dagen in Marioepol. Het leest als een logboek waarin de oorlog telkens naast je in de auto stapt.
Voor wie?
Voor lezers die de oorlog in Oekraïne willen volgen via persoonlijke ontmoetingen, niet via droge analyses. Heftig, direct en soms vreemd alledaags.
Sterke punten
- Het boek geeft een persoonlijk logboek van de eerste betrokkenheid bij Oekraïne.
- De combinatie van drones, cakes, pick-upreizen en frontverhalen maakt de oorlog concreet.
- De veerkracht van Oekraïners komt sterk naar voren.
- Scholten toont wat oorlog met gewone mensen doet.
- De vertelvaart is hoog en soms bijna duizelingwekkend.
Zwakke punten
- Het is geen volledig verslag van de eerste oorlogsmaanden.
- Het boek werkt meer als getuigenis dan als klassiek oorlogsverslag.
- Wie veel militaire context zoekt, krijgt vooral persoonlijke ervaringen.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 5/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 2/5 |
| Doelgroep | 25+ jaar, M/V 55/45% |
| Locatie verhaal | Oekraïne, Hongaarse grens, Kyiv, Irpin en Marioepol |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 320 |
| Releasedatum | 17 november 2022 |
| Uitgever | Atlas Contact |
8. Nastya in Charkiv – Jaap Scholten
Actueel boek: vrijwilligers dragen een oorlog op hun rug.
Verkrijgbaar bij
In Nastya in Charkiv reizen Jaap Scholten en Eddy van Wessel door Oekraïne in oorlog. Hun aandacht gaat naar burgers die soldaat, helper of redder zijn geworden. Nastya is zo iemand: een Bulgaars-Nederlandse studente sociologie uit Den Haag die naar Oekraïne vertrok en nu als combat medic aan het front in Charkiv werkt. Ze redt militairen en burgers terwijl Europa op afstand kijkt. Het boek richt zich op vrijwilligers die geen heldenpose nodig hebben. Ze doen wat nodig is, vaak met gevaar als vaste bijrijder.
Voor wie?
Voor lezers die actuele oorlogsverhalen zoeken met aandacht voor vrijwilligers, medics en burgers aan het front. Waarschijnlijk zwaar, maar menselijk en dichtbij.
Sterke punten
- Nastya’s werk als combat medic geeft de oorlog een scherp menselijk gezicht.
- Het boek toont dagelijkse gevolgen van de oorlog aan het front.
- De internationale inzet voor Oekraïne komt duidelijk naar voren.
- Vrijwilligers worden beschreven als gewone mensen met buitengewone taken.
- De uitgave wordt genoemd als prachtig vormgegeven.
Zwakke punten
- Er zijn geen duidelijke minpunten aangeleverd.
Kenmerken
| Originaliteit | 4/5 |
| Emotionele impact | 5/5 |
| Moeilijkheidsgraad | 2/5 |
| Doelgroep | 25+ jaar, M/V 55/45% |
| Locatie verhaal | Oekraïne en Charkiv |
| Deel van serie | Nee |
| Originele taal | Nederlands |
| Aantal pagina’s | 288 |
| Releasedatum | 26 september 2025 |
| Uitgever | M10Boeken |
Meer Jaap Scholten boeken?
Als je na deze lijst verder wilt lezen, liggen er nog een paar Scholten-titels klaar die net buiten de hoofdselectie vallen. Ze tonen andere kanten van zijn werk, van vroege eigenzinnigheid tot kleinere, gevoelige verhalen.
- Bavianehaar en chipolatapudding (debuutbundel met een eigenzinnige uitstraling)
- Zoltán: een wintervertelling (emotioneel verhaal rond een kind uit een weeshuis)
- Heer & Meester (verborgen parel uit zijn minder besproken werk)
Vergelijkbare auteurs
Scholten is op zijn best wanneer hij familie, geschiedenis en een tikje roekeloos leven in één kamer zet. Als je die mengeling aantrekkelijk vindt, kun je ook eens kijken naar John Fante, een schrijver met een heel andere achtergrond, maar met dezelfde liefde voor botsende mensen en ongemakkelijke levensdrift. Voor meer literaire leestips kun je ook hier lezen.
Verkrijgbaar bij
Verkrijgbaar bij
Verkrijgbaar bij
Verkrijgbaar bij
Verkrijgbaar bij
Verkrijgbaar bij
