8 Elena Ferrante boeken over vriendschap en strijd

Wie is Elena Ferrante?

Elena Ferrante is het pseudoniem van een Italiaanse schrijver die naar eigen zeggen in 1943 in Napels werd geboren. Sinds haar debuut Kwellende liefde bouwde ze aan een scherp, soms ongemakkelijk oeuvre over vrouwen, klasse, schaamte en verlangen. Met De geniale vriendin en de rest van het Napolitaanse vierluik werd ze wereldwijd gelezen. Haar naam blijft geheim, maar haar stem herken je meteen.

1. De geniale vriendin – Elena Ferrante

Bekendste startpunt: hier begint Lila en Elena’s levenslange strijd.

Lila en Elena groeien op in een volkswijk in het Napels van de jaren vijftig. Meisjes horen daar niet te dromen van boeken, school en een ander leven. Lila is briljant, maar moet gaan werken. Elena mag verder leren, met dat knagende besef dat haar vriendin misschien scherper, sneller en vrijer is. Deel 1 van De Napolitaanse romans is traag op gang, maar daarna kruipt die wijk onder je huid. Vriendschap voelt hier als liefde, jaloezie en oorlog tegelijk.

Voor wie?

Voor lezers die houden van grote romans over jeugd, klasse, vriendschap en rivaliteit. Ook sterk voor wie Napels niet als ansichtkaart wil zien, maar als een plek vol lawaai, trots en dreiging.

Sterke punten

• De volkswijk in Napels voelt levend, benauwd en gevaarlijk echt.
• Lila en Elena zijn geen makkelijke vriendinnen, maar scherpe, tegenstrijdige mensen.
• De strijd om onderwijs geeft het verhaal meteen sociale spanning.
• De verhaallijnen rond familie, armoede en ambitie grijpen mooi in elkaar.
• De roman groeit uit tot een rijke start van een groter epos.

Zwakke punten

• Het duurt even voordat de roman echt vaart krijgt.
• Het proza kan soms wat vlak aanvoelen.
• De stijl vraagt in het begin wat geduld van de lezer.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	25+ jaar, M/V 35/65%
Locatie verhaal	Volkswijk in Napels, Italië
Deel van serie	Ja, De Napolitaanse romans deel 1
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	334
Releasedatum	20 augustus 2013
Uitgever	Grote Letter Bibliotheek

2. De nieuwe achternaam – Elena Ferrante

Geliefd vervolg: volwassen worden doet hier zichtbaar pijn.

In deel 2 is Lila zestien en getrouwd. Haar nieuwe achternaam voelt niet als een belofte, maar als een kooi. Elena zit op het gymnasium en kijkt naar de universiteit, maar haar afkomst blijft aan haar trekken als een natte jas. De vriendinnen raken elkaar kwijt en vinden elkaar terug, steeds met dat vervelende spiegeltje ertussen. Ferrante schrijft hier warmer en feller tegelijk. De Italiaanse sfeer is sterk, maar het echte vuur zit in de vraag wie je mag worden.

“Een roman als het leven: rijk en vol, afstotend en heerlijk, ongemakkelijk en ontroerend tegelijk.”

Voor wie?

Voor lezers die na deel 1 willen weten wat vrijheid kost. Vooral sterk als je houdt van romans waarin liefde, afkomst en ambitie elkaar voortdurend dwarszitten.

Sterke punten

• Lila’s huwelijk krijgt een rauwe, benauwende kracht.
• Elena’s twijfel over studie en afkomst is pijnlijk herkenbaar.
• De hoofdstukken zijn snedig en houden de vaart erin.
• Het verleden blijft voelbaar in elke keuze van de personages.
• De vriendschap tussen Lila en Elena wordt nog ingewikkelder en levensechter.

Zwakke punten

• De start kan lastig zijn als deel 1 niet meer vers in je hoofd zit.
• Als tweede deel werkt het minder goed als losse roman.
• De voortdurende nabijheid en afstand tussen de vriendinnen kan soms vermoeiend voelen.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	25+ jaar, M/V 35/65%
Locatie verhaal	Napels, Italië
Deel van serie	Ja, De Napolitaanse romans deel 2
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	480
Releasedatum	06 augustus 2015
Uitgever	Wereldbibliotheek

3. Wie vlucht en wie blijft – Elena Ferrante

Veel besproken deel: twee vrouwen botsen met de jaren zeventig.

Deel 3 schuift Lila en Elena de volwassenheid in. Lila heeft haar man, huis en luxe achter zich gelaten en werkt in een fabriek. Elena heeft gestudeerd en een succesvolle roman geschreven. De jaren zeventig beloven vrijheid, maar de oude verwachtingen zijn taai: moederschap, gehoorzaamheid, onwetend blijven. Ferrante maakt van hun levens geen nette groei naar geluk. Eerder een ketting van keuzes, nederlagen en kleine overwinningen. Soms wijdlopig, maar vaak onweerstaanbaar indringend.

“Een van de grootste romanschrijvers van onze tijd.”

Voor wie?

Voor lezers die houden van romans waarin persoonlijke keuzes botsen met politiek, werk en gezin. Dit deel vraagt aandacht, maar beloont die met een breed en fel vrouwenportret.

Sterke punten

• Lila’s fabrieksleven geeft de roman een harde sociale rand.
• Elena’s schrijverschap opent een wereld buiten de wijk.
• De band tussen de vrouwen blijft sterk, ook als hun levens uiteenlopen.
• De roman overbrugt jaren zonder het intieme gevoel te verliezen.
• De afloop blijft tot laat onverwacht bewegen.

Zwakke punten

• Elena’s lange gedachten kunnen zwaar en stroperig worden.
• De politieke en persoonlijke lijnen vragen meer concentratie dan in de eerste delen.
• Wie vooral op Lila leest, kan Elena’s binnenwereld soms te dominant vinden.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	4/5
Doelgroep	30+ jaar, M/V 35/65%
Locatie verhaal	Napels en andere Italiaanse omgevingen
Deel van serie	Ja, De Napolitaanse romans deel 3
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	416
Releasedatum	16 mei 2016
Uitgever	Wereldbibliotheek

4. Het verhaal van het verloren kind – Elena Ferrante

Sterke afsluiter: de saga eindigt zonder makkelijke troost.

Het slotdeel brengt bijna zestig jaar vriendschap, woede en verlies samen. Elena is schrijfster geworden, verhuisd, getrouwd en moeder. Lila bleef in Napels en bouwde daar een bestaan op, dicht bij macht, vriendjespolitiek en georganiseerde criminaliteit. De verdwijning die door het verhaal spookt, geeft het boek bijna thrillerachtige spanning. Toch blijft de kern kleiner en venijniger: twee vrouwen die elkaar nodig hebben en elkaar tegelijk geen rust gunnen.

Voor wie?

Voor wie de eerste drie delen las en een afgeronde, maar niet gladgestreken ontknoping zoekt. Verwacht geen keurige strik, wel een volwassen roman over verlies en verbondenheid.

Sterke punten

• Elena als verteller geeft het verhaal een gelaagde, soms onbetrouwbare spanning.
• Lila’s band met Napels wordt donkerder en gevaarlijker.
• De mysterieuze verdwijning houdt een scherpe onderstroom vast.
• De vriendschap blijft het kloppend hart van de hele reeks.
• De gebeurtenissen voelen echt, ook wanneer ze onbevredigend zijn.

Zwakke punten

• De grote aandacht voor Elena’s overgave aan Nino kan gaan schuren.
• De enorme bekendheid van de reeks kan verwachtingen te hoog maken.
• Als slotdeel werkt het alleen goed na de drie eerdere romans.

Kenmerken

Originaliteit	5/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	4/5
Doelgroep	30+ jaar, M/V 35/65%
Locatie verhaal	Napels en Florence, Italië
Deel van serie	Ja, De Napolitaanse romans deel 4
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	477
Releasedatum	10 oktober 2016
Uitgever	Wereldbibliotheek

5. Dagen van verlating – Elena Ferrante

Opvallende losse roman: een verlaten vrouw verliest haar vaste vorm.

Olga is achtendertig wanneer haar man haar plots verlaat voor een jongere vrouw. Ze blijft achter met twee kinderen in een appartement dat steeds meer op een val lijkt. Wanneer ze de deur niet meer open krijgt, klapt iets in haar dicht. Ferrante schrijft haar woede, eenzaamheid en lichamelijke ontreddering zonder zachte randjes. Dit is geen roman om lekker bij weg te dromen. Eerder een kamer waar de zuurstof langzaam uit verdwijnt.

Voor wie?

Voor lezers die een korte, felle roman zoeken over verlating, woede en identiteit. Sterk voor wie niet bang is voor een hoofdpersoon die onaangenaam, wanhopig en pijnlijk eerlijk mag zijn.

Sterke punten

• Olga’s instorting wordt scherp en genadeloos gevolgd.
• De roman onderzoekt hoe sterk een identiteit aan een partner kan hangen.
• Woede en eenzaamheid krijgen een lichamelijke, bijna benauwende vorm.
• De beperkte ruimte van het appartement maakt de spanning groter.
• Ferrante spaart haar hoofdpersoon geen moment, en dat maakt indruk.

Zwakke punten

• De woede in het boek kan zwaar en pijnlijk zijn.
• Het verhaal voelt soms doolhofachtig door Olga’s ontreddering.
• De compromisloze scherpte zal niet elke lezer aanspreken.
• De geestelijke en lichamelijke aftakeling is intens om te lezen.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	5/5
Moeilijkheidsgraad	4/5
Doelgroep	30+ jaar, M/V 30/70%
Locatie verhaal	Appartement, stedelijke omgeving
Deel van serie	Nee
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	190
Releasedatum	20 oktober 2015
Uitgever	Grote Letter Bibliotheek

6. De verborgen dochter – Elena Ferrante

Toegankelijke roman: moederschap krijgt een donkere bijsmaak.

Leda is gescheiden en voelt zich eindelijk vrij. Aan zee kijkt ze naar Nina en haar dochtertje, een klein tafereel van jong moedergeluk. Maar bewondering schuift al snel richting jaloezie, schaamte en iets veel gevaarlijkers. Leda denkt aan haar eigen dochters, die bij hun vader in Canada wonen. In een opwelling verstoort ze Nina’s idylle. Ferrante maakt van een strandvakantie een ongemakkelijke spiegel. Rustig van buiten, kokend vanbinnen.

“Een wondermooi boek.”

Voor wie?

Voor lezers die een compacte Ferrante willen, zonder de grote omvang van de Napolitaanse romans. Ook boeiend voor wie de verfilming The Lost Daughter zag en dieper Leda’s hoofd in wil.

Sterke punten

• Leda’s zelfonderzoek is genadeloos en knap opgebouwd.
• De gevoelens rond moederschap zijn dubbel, eerlijk en ongemakkelijk.
• De strandsetting werkt als rustige dekmantel voor innerlijke onrust.
• De stijl is krachtig, raak en meeslepend.
• Identiteit en verlangen krijgen een scherp persoonlijk gezicht.

Zwakke punten

• De negatieve gevoelens kunnen ongemakkelijk dichtbij komen.
• Leda’s dubbelzinnigheid schept soms afstand.
• De verontrustende toon maakt het geen lichte vakantieroman.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	30+ jaar, M/V 30/70%
Locatie verhaal	Vakantiehuisje en strand aan zee
Deel van serie	Nee
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	160
Releasedatum	14 december 2021
Uitgever	Wereldbibliotheek

7. Het leugenachtige leven van volwassenen – Elena Ferrante

Nieuwere publieksfavoriet: een meisje ontdekt de barsten in haar gezin.

Giovanna is dertien en woont in een goede wijk van Napels. Ze haalt nette cijfers, praat keurig en wordt door haar ouders gekoesterd. Dan hoort ze haar vader zeggen dat ze steeds meer lijkt op tante Vittoria, in dit gezin bijna een vloek. Giovanna zoekt haar tante op in het arme deel van de stad. Vittoria is grof, direct en gevaarlijk aantrekkelijk. Langzaam valt het perfecte gezin uit elkaar. Ferrante vangt hier dat pubermoment waarop volwassenen ineens acteurs blijken.

Voor wie?

Voor lezers die houden van coming-of-age met scherpe familieruzies en Napolitaanse tegenstellingen. Vooral sterk als je Ferrantes blik op meisjes, schaamte en volwassen worden waardeert.

Sterke punten

• Giovanna’s puberteit is sterk van binnenuit geschreven.
• Tante Vittoria brengt rauwe energie in het keurige gezinsleven.
• Napels krijgt opnieuw twee gezichten: verzorgd en arm, beschaafd en grof.
• De personages voelen vertrouwd, alsof je ze op straat zou herkennen.
• Het verhaal leest toegankelijker dan sommige andere Ferrante-romans.

Zwakke punten

• Lezers die De geniale vriendin verwachten, kunnen verrast worden door de andere toon.
• De herkenning zal voor sommige mannelijke lezers minder direct zijn.
• De focus op een pubermeisje maakt het verhaal smaller dan de grote Napolitaanse reeks.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	3/5
Doelgroep	18+ jaar, M/V 30/70%
Locatie verhaal	Goede en arme wijken van Napels, Italië
Deel van serie	Nee
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	352
Releasedatum	01 september 2020
Uitgever	Wereldbibliotheek

8. Kwellende liefde – Elena Ferrante

Krachtig debuut: een dochter zoekt haar moeder en zichzelf.

Delia’s moeder verdrinkt in de nacht van Delia’s verjaardag. Ze keert terug naar Napels en probeert te begrijpen wat er is gebeurd. Maar haar zoektocht naar haar moeder trekt meteen haar eigen herinneringen scheef. Was die moeder werkelijk wispelturig en veeleisend, of heeft Delia haar zo nodig gehad? Ferrantes debuut is compact en bloedstollend. Soms bijna poëtisch, soms te vol metaforen, maar altijd gedreven door een pijnlijk simpele vraag: wat weet je echt van je afkomst?

“Wat een krachtige en betoverende schrijver!”

Voor wie?

Voor lezers die Ferrante bij de wortel willen lezen. Ideaal als je houdt van korte, intense romans over moeders, dochters, herinnering en de donkere steegjes van een jeugd.

Sterke punten

• De openingszin zet meteen een dreigende toon.
• Delia’s speurtocht verbindt rouw met een onderzoek naar herinnering.
• Napels werkt als plek van jeugd, angst en oude familiebeelden.
• De emoties worden scherp ontleed zonder sentimenteel te worden.
• De compacte vorm maakt de roman geconcentreerd en fel.

Zwakke punten

• De vele metaforen halen soms vaart uit het verhaal.
• De beeldrijke stijl kan zwaar aanvoelen in zo’n korte roman.
• Wie vooral een helder mysterie verwacht, krijgt een veel innerlijker boek.

Kenmerken

Originaliteit	4/5
Emotionele impact	4/5
Moeilijkheidsgraad	4/5
Doelgroep	25+ jaar, M/V 30/70%
Locatie verhaal	Napels, Italië
Deel van serie	Nee
Originele taal	Italiaans
Aantal pagina’s	176
Releasedatum	15 februari 2016
Uitgever	Grote Letter Bibliotheek

Meer Elena Ferrante boeken?

Als je na deze romans de schrijfster achter de stem wilt naderen, is er nog een duidelijke extra tip. Geen gewoon verhaal, maar een bundel waarin je dichter bij haar gedachten over Napels, jeugd, schrijven en geheimhouding komt.

• Frantumaglia (brieven, essays en interviews over Ferrantes schrijverschap)

Vergelijkbare auteurs

Ferrante is op haar best wanneer liefde niet mooi wordt gemaakt, maar opengekrabd. Als je die mengeling van familie, geschiedenis en innerlijke strijd zoekt, kijk dan ook naar Isabel Allende, Magda Szabo en Toni Morrison.
Meer sterke literaire romans kun je hier lezen.